পাছিঘাট, ২৪ অক্টোবৰ: প্ৰস্তাৱিত বৃহৎ জলবিদ্যুৎ আৰু জলসংৰক্ষণ প্ৰকল্পক লৈ অৰুণাচল প্ৰদেশত অব্যাহত থকা প্ৰতিবাদে শুকুৰবাৰে হিংসাত্মক ৰূপ লয়। পূব চিয়াং জিলাৰ পাছিঘাটত প্ৰতিবাদকালীন উত্তেজনাৰ মাজতে ৰাষ্ট্ৰীয় জলবিদ্যুৎ নিগম (NHPC)ৰ এটা কাৰ্যালয়ত অগ্নিসংযোগৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছে। প্ৰাপ্ত তথ্য অনুসৰি, আৰক্ষী থানা আৰু আৰক্ষী তথা নিৰাপত্তা বাহিনীৰ কেইবাখনো বাহনতো অগ্নিসংযোগ কৰা হয়।
প্ৰস্তাৱিত চিয়াং আপাৰ মাল্টিপাৰপ’জ প্ৰকল্প (Siang Upper Multipurpose Project বা SUMP)ৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় সংগঠনসমূহে আহ্বান জনোৱা ১২ ঘণ্টীয়া বন্ধৰ মাজতে পৰিস্থিতি উত্তপ্ত হৈ পৰে। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে প্ৰকল্পটোৰ সম্ভাৱ্যতা অধ্যয়নৰ কাম বন্ধ কৰা, গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা কৰ্মীসকলক মুক্তি দিয়া আৰু অঞ্চলটোত নিয়োজিত নিৰাপত্তা বাহিনী প্ৰত্যাহাৰৰ দাবী জনাই আহিছে।
পাছিঘাটত অগ্নিসংযোগৰ ঘটনাৰ পিছত অঞ্চলটোত নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা কটকটীয়া কৰা হয়। অৱশ্যে, এই পৰ্যন্ত সকলো ক্ষয়ক্ষতিৰ চূড়ান্ত হিচাপ আৰু ঘটনাৰ সম্পূৰ্ণ চৰকাৰী বিৱৰণ নিশ্চিত হোৱা নাই।
১২ ঘণ্টীয়া বন্ধক কেন্দ্ৰ কৰি উত্তেজনা
প্ৰস্তাৱিত সিয়াং বান্ধ প্ৰকল্পৰ বিৰুদ্ধে শুকুৰবাৰে চিয়াং, আপাৰ চিয়াং আৰু পূব চিয়াং জিলাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বন্ধৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল। এই বন্ধৰ ফলত একাধিক অঞ্চলত দোকান-পোহাৰ আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান বন্ধ থাকে। জনজীৱনতো ইয়াৰ প্ৰভাৱ পৰে।
পুৱা চিয়াং জিলাৰ ডিটে-ডিমে অঞ্চলত প্ৰতিবাদকাৰী আৰু আৰক্ষীৰ মাজত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। আৰক্ষীৰ বক্তব্য অনুসৰি, প্ৰায় ১৫০ৰ পৰা ২০০জন প্ৰতিবাদকাৰীয়ে আৰক্ষীৰ বেৰিকেড ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগতে শিলগুটি নিক্ষেপ কৰিছিল। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে কন্দুৱা গেছ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি চিয়াং জিলাৰ আৰক্ষী অধীক্ষক কামদাম ছিখোমে জানিবলৈ দিয়ে।
আনহাতে, প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ অভিযোগ অনুসৰি, নিৰাপত্তা বাহিনীৰ বল প্ৰয়োগৰ ফলত কেইবাজনো লোক আহত হয়। আৰক্ষীৰ এক সূত্ৰৰ উদ্ধৃতিৰে প্ৰকাশিত বাতৰি অনুসৰি, সংঘৰ্ষত চাৰিগৰাকী মহিলা আহত হয় আৰু তেওঁলোকক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হয়।
আৰক্ষী আৰু প্ৰতিবাদকাৰীৰ মাজত সংঘাতৰ পিছত পাছিঘাটতো পৰিস্থিতি অধিক উত্তপ্ত হৈ পৰে। সংবাদ প্ৰতিবেদনত NHPCৰ কাৰ্যালয়, আৰক্ষী থানা আৰু কেইবাখনো বাহনত অগ্নিসংযোগৰ কথা প্ৰকাশ পাইছে।
কিয় চিয়াং বান্ধ প্ৰকল্পৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ?
অৰুণাচল প্ৰদেশৰ চিয়াং নদীত প্ৰস্তাৱিত এই বৃহৎ প্ৰকল্পটোৰ বিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতা প্ৰায় ১১,২০০ মেগাৱাট বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। NHPCৰ সৈতে জড়িত এই প্ৰকল্পৰ উদ্দেশ্য কেৱল বিদ্যুৎ উৎপাদনতে সীমাবদ্ধ নহয়; চৰকাৰৰ মতে, নদীৰ পানী সংৰক্ষণ, পানীৰ প্ৰবাহ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বানপানীৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাতো প্ৰকল্পটোৱে ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে।
কিন্তু প্ৰকল্পটোক লৈ চিয়াং উপত্যকাৰ একাংশ স্থানীয় লোক আৰু খিলঞ্জীয়া সংগঠনৰ মাজত গভীৰ উদ্বেগ সৃষ্টি হৈছে। তেওঁলোকৰ আশংকা, বৃহৎ বান্ধ নিৰ্মাণৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁও, কৃষিভূমি, পৰম্পৰাগত জীৱিকা আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
ইয়াৰ উপৰি, প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক সম্ভাৱ্যতা অধ্যয়ন (Pre-Feasibility Report বা PFR)ৰ বাবে চলোৱা জৰীপ আৰু আন আন প্ৰাৰম্ভিক কামক লৈও স্থানীয় লোকৰ আপত্তি আছে। তেওঁলোকৰ মতে, প্ৰভাৱিত হ’ব পৰা পৰিয়াল আৰু গাঁওসমূহৰ মতামতক যথোচিত গুৰুত্ব নিদিয়াকৈ এই কাম আগবঢ়োৱা উচিত নহয়।
উল্লেখ্য যে, এইবোৰ স্থানীয় লোক আৰু প্ৰতিবাদী সংগঠনৰ আশংকা তথা দাবী। প্ৰকল্পটোৰ চূড়ান্ত সামাজিক, পৰিৱেশগত আৰু পুনৰ্সংস্থাপনজনিত প্ৰভাৱ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে বিস্তৃত সমীক্ষা আৰু সংশ্লিষ্ট চৰকাৰী নথি পৰীক্ষা কৰাটো প্ৰয়োজন।
প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ মূল দাবী কি?
সিয়াং বান্ধ প্ৰকল্পৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰা সংগঠনসমূহে কেইবাটাও দাবী উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে-
- প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক সম্ভাৱ্যতা অধ্যয়ন আৰু সংশ্লিষ্ট জৰীপৰ কাম তাৎক্ষণিকভাৱে বন্ধ কৰা।
- আন্দোলনৰ সময়ত গ্ৰেপ্তাৰ বা আটক কৰা কৰ্মীসকলক মুক্তি দিয়া।
- চিয়াং উপত্যকাত নিয়োজিত অৰ্ধসামৰিক আৰু অন্যান্য নিৰাপত্তা বাহিনী প্ৰত্যাহাৰ কৰা।
- নিলম্বিত গাঁওবুঢ়াসকলক পুনৰ দায়িত্বত নিয়োগ কৰা।
- প্ৰভাৱিত হ’ব পৰা গাঁও আৰু পৰিয়ালসমূহৰ সৈতে আলোচনা কৰি তেওঁলোকৰ উদ্বেগৰ সমাধান কৰা।
আদি বানে কেবাং ইউনাইটেড, SUMP Affected Area Youth Association, Siang Indigenous Farmers’ Forumৰ যুৱ শাখা আৰু Adi Galo Welfare Societyকে ধৰি কেইবাটাও সংগঠনে বন্ধৰ আহ্বান জনাইছিল বুলি সংবাদ মাধ্যমত প্ৰকাশ পাইছে।
প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ মতে, প্ৰকল্পটোৰ সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱৰ বিষয়ে স্পষ্ট তথ্য, স্থানীয় লোকৰ মতামত আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক অগ্ৰাধিকাৰ দিব লাগিব।
চৰকাৰৰ যুক্তি – পানী সংৰক্ষণ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাৰ্থ
আনহাতে, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে প্ৰস্তাৱিত চিয়াং আপাৰ মাল্টিপাৰপ’জ প্ৰকল্পক পানী আৰু শক্তি সুৰক্ষাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰিছে।
চৰকাৰী পক্ষৰ বক্তব্য অনুসৰি, চীনৰ উজনি অঞ্চলত চিয়াং নদীৰ সৈতে সংযুক্ত জলপ্ৰবাহ ব্যৱস্থাত বৃহৎ বান্ধ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাক লৈ ভাৰতৰ উদ্বেগ আছে। এনে পৰিস্থিতিত চিয়াং নদীৰ পানী সংৰক্ষণ আৰু প্ৰবাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষমতা গঢ়ি তোলাটো কৌশলগতভাৱেও গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।
অৰুণাচল প্ৰদেশৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী চৌনা মেইনে পূৰ্বে উল্লেখ কৰিছিল যে প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্পটোৰ মূল গুৰুত্ব পানী সংৰক্ষণ আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ ওপৰত। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত উজনিৰ পৰা হঠাতে অধিক পানী এৰি দিয়াৰ দৰে পৰিস্থিতিত নদীৰ নিম্নাংশত পানীৰ প্ৰবাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় হ’ব পাৰে।
কিন্তু চৰকাৰৰ এই যুক্তিয়ে স্থানীয় লোকৰ উদ্বেগ সম্পূৰ্ণৰূপে দূৰ কৰিব পৰা নাই। বান্ধটোৰ সম্ভাৱ্য সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত প্ৰভাৱৰ লগতে ভূমি, জীৱিকা আৰু পৰম্পৰাগত অধিকাৰৰ প্ৰশ্নই প্ৰতিবাদৰ মূল বিষয় হৈ আছে।
এতিয়াও চূড়ান্ত নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত হোৱা নাই
চিয়াং আপাৰ মাল্টিপাৰপ’জ প্ৰকল্পক লৈ চৰকাৰ আৰু স্থানীয় প্ৰতিবাদী সংগঠনসমূহৰ মাজত মতানৈক্যৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে প্ৰাৰম্ভিক সমীক্ষা আৰু প্ৰকল্প নিৰ্মাণৰ মাজৰ পাৰ্থক্য।
অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পেমা খাণ্ডুৱে ২০২৬ চনৰ ২৯ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰকাশ কৰা বক্তব্য অনুসৰি, প্ৰাৰম্ভিক সম্ভাৱ্যতা প্ৰতিবেদন সম্পূৰ্ণ কৰি প্ৰকল্পটো কাৰিকৰীভাৱে সম্ভৱ হয় নে নহয়, সেয়া নিৰ্ধাৰণ কৰাটো বৰ্তমানৰ প্ৰাথমিক লক্ষ্য। এই অধ্যয়নৰ ফলাফলৰ ভিত্তিতহে প্ৰকল্পটোৰ সম্ভাৱ্যতা আৰু পৰৱৰ্তী পদক্ষেপৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱাৰ কথা চৰকাৰে প্ৰকাশ কৰিছে।
অৰ্থাৎ, PFR হৈছে প্ৰকল্পটোৰ কাৰিকৰী সম্ভাৱ্যতা নিৰূপণৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়। এই পৰ্যায়ত সমীক্ষা চলি থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণৰ বাবে সকলো চূড়ান্ত অনুমোদন লাভ কৰা হৈছে।
তথাপি, এই সমীক্ষা চলোৱা পদ্ধতি, নিৰাপত্তা বাহিনীৰ উপস্থিতি আৰু স্থানীয় লোকৰ সন্মতি তথা অংশগ্ৰহণক লৈ সৃষ্টি হোৱা বিতৰ্কই পৰিস্থিতি অধিক জটিল কৰি তুলিছে।
আলোচনাৰ মাজেৰে সমাধানৰ প্ৰয়োজন
চিয়াং নদীক কেন্দ্ৰ কৰি সৃষ্টি হোৱা এই সংঘাত এতিয়া কেৱল এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ বিৰোধিতাতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই। ইয়াৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছে খিলঞ্জীয়া লোকৰ ভূমি আৰু জীৱিকাৰ সুৰক্ষা, উন্নয়নমূলক প্ৰকল্পত স্থানীয় অংশগ্ৰহণ, আৰক্ষীৰ বল প্ৰয়োগৰ অভিযোগ আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ প্ৰশ্ন।
এফালে চৰকাৰে পানী আৰু শক্তি সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰকল্পটোৰ গুৰুত্বৰ কথা কৈছে। আনফালে স্থানীয় লোকৰ একাংশই তেওঁলোকৰ জীৱন-জীৱিকা আৰু পৰম্পৰাগত অধিকাৰৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।
পাছিঘাটত সংঘটিত অগ্নিসংযোগৰ ঘটনাই পৰিস্থিতিৰ গুৰুত্ব আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছে। এতিয়া প্ৰশাসনৰ বাবে আইন-শৃংখলা বজাই ৰখাৰ লগতে আহতসকলৰ চিকিৎসা, ঘটনাৰ নিৰপেক্ষ তদন্ত আৰু সংশ্লিষ্ট সকলো পক্ষৰ সৈতে বিশ্বাসযোগ্য আলোচনা আৰম্ভ কৰাটোও গুৰুত্বপূৰ্ণ।
প্ৰকল্পটোৰ ভৱিষ্যৎ নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক সমীক্ষা, স্বচ্ছ তথ্য প্ৰকাশ, পৰিৱেশগত মূল্যায়ন আৰু প্ৰভাৱিত হ’ব পৰা লোকসকলৰ মতামতক কিমান গুৰুত্ব দিয়া হয়, সেয়া আগন্তুক দিনত বিশেষভাৱে লক্ষণীয় হ’ব।
Leave a comment